“Hóa thân” (Die Verwandlung) tuy rất ngắn nhưng được xem là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của nhà văn Franz Kafka, lần đầu tiên được xuất bản vào năm 1915. Đây là một truyện ngắn thể hiện sâu sắc phong cách viết đặc trưng của Franz Kafka với chủ đề về sự xa lạ, cô lập và tính phi lý của tồn tại.
Tác phẩm phác họa tấn bi kịch của Gregor Samsa – bi kịch của anh bắt nguồn từ một buổi sáng thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Sự chuyển hóa về bản thể đã chuyển hóa về mặt quan hệ xã hội. Từ người gồng gánh cả gia đình 4 người, trụ cột kinh tế thì sau khi đánh mất bản thể thì ngay lập tức anh đã bị xa lánh. Anh trở thành một thực thể xa lạ trong chính căn nhà mình, bị ghét bỏ bởi những người mỗi sáng anh gặp, những người đã sống nhờ đồng lương của anh. Dù thân xác thay đổi nhưng những gì nhân văn nhất vẫn còn đọng lại trong anh, dù bị gia đình ghét bỏ nhưng, ngay khi trong hình dạng là một con côn trùng, anh vẫn nghĩ đến chuyện đi làm để nuôi cha mẹ và em gái.
Tác phẩm còn là sự khắc họa một cuộc sống phi lý mà ở đó, ngọn gió phi lý đến là quá đột ngột đối với Gregor. Sự biến đổi đột ngột không được giải thích đã phản ánh cảm giác bất định và phi lý trong tồn tại mà Kafka thường xuyên khám phá trong các tác phẩm của mình.
Và trong tác phẩm, nhân vật đã gây cho tôi ấn tượng sâu sắc đó là Grete Samsa – cô em gái của Gregor. Cô là phản ánh cho sự phức tạp trong mối quan hệ gia đình, nơi tình yêu và lòng trắc ẩn có thể dần biến mất khi đối diện với áp lực và khó khăn. Câu chuyện về Grete không chỉ nói lên sự chuyển biến của riêng cô, mà còn làm nổi bật bi kịch của Gregor – một người bị gia đình ruồng bỏ khi anh không còn giá trị gì đối với họ. Sự chuyển biến của Grete trong cốt truyền như sau:
1. Giai đoạn đầu: Khi Gregor vừa biến thành côn trùng, Grete là người duy nhất trong gia đình tỏ ra thông cảm và sẵn sàng chăm sóc anh. Cô mang thức ăn đến cho anh và cố gắng tìm hiểu món ăn nào phù hợp với “hình dạng mới” của anh mình, thể hiện sự quan tâm chân thành. Cô không tỏ ra ghê tởm mà còn chấp nhận nhiệm vụ chăm sóc Gregor, dường như với tình yêu thương của một người em gái. Ở giai đoạn này, Grete đại diện cho lòng nhân ái và sự đồng cảm trong gia đình. Cô là người duy nhất chăm sóc Gregor sau khi anh biến thành côn trùng, trong khi bố mẹ anh chủ yếu tỏ ra ghê tởm hoặc bất lực.
2. Giai đoạn chuyển biến: Grete dần cảm thấy mệt mỏi với trách nhiệm chăm sóc Gregor. Tình yêu thương ban đầu của cô dần chuyển thành sự khó chịu và ghê tởm. Cô bắt đầu xa lánh Gregor, thậm chí không còn quan tâm đến sự tồn tại của anh, phản ánh sự thay đổi trong mối quan hệ giữa họ. Giai đoạn này chính là sự xét lại của cô đối với người anh của mình, một cô em gái nhỏ từ tuổi thơ sang trưởng thành, nơi Grete phải đối mặt với những thực tế khắc nghiệt của cuộc sống, cụ thể đó là bi kịch của anh trai. Biến cố của Gregor buộc Grete phải bước vào vai trò quan trọng hơn trong gia đình. Cô không còn là cô gái nhỏ nhút nhát, phụ thuộc vào anh trai, mà dần trở thành người chủ động đảm nhận trách nhiệm tài chính và chăm sóc. Tình yêu thương ban đầu của cô dần phai nhạt và được thay thế bởi sự mệt mỏi và ghê sợ.
3. Giai đoạn từ bỏ: Grete là người đầu tiên đề nghị rằng Gregor nên “biến mất” khỏi gia đình vì sự tồn tại của anh chỉ mang lại đau khổ và gánh nặng. Đây là một bước ngoặt lớn trong tính cách của Grete, khi cô chuyển từ vai trò bảo vệ Gregor sang người dẫn đầu trong việc loại bỏ anh. Ở đây, ta không thể chê trách cô được vì đây là sự dũng cảm của cô khi đối diện với bi kịch của gia đình. Mỗi người đọc sẽ phân tích góc độ này của Grete khác nhau. Đối với tôi, đây là biểu hiện của sự trưởng thành, dũng cảm đối diện với đời sống phi lý và can đảm chấp nhận từ bỏ những gì không thể thay đổi được.
Sự chuyển biến trong tâm lý hành động của Grete không quá đột ngột như cha mẹ của cô và là sự chuyển biến phức tạp. Sự từ bỏ của cô em gái chính là một sự tô điểm cho bi kịch cực kỳ hay của Kafka vì một mặt nó cho thấy phẩm chất cao đẹp của Gregor và mặt khác nó cho thấy sự kiện hóa thân của anh cùng những gì sau đó là không thể cứu vãn.