Ernest Hemingway là nhà văn được nhiều thế hệ độc giả yêu quý tuy rằng cái nhìn về nữ quyền và đa dạng tính dục của ông có thể rất khác với họ. Hemingway được cho là con người của chủ nghĩa đại nam nhân, chúng ta có thể thấy rõ qua các dòng văn viết về chiến trận, đánh cá hay thái độ kỳ thị nữ giới [?]. Hemingway được mệnh danh là nhà văn có tính nam “tối thượng” đến nỗi đây được xem là một sự thật hiển nhiên.
Tuy nhiên, bản thân tác phẩm của Hemingway lại không phù hợp với bất kỳ khuôn mẫu nam tính hoặc dị tính nào và nhận thức chung về ông như vậy là một sự xuyên tạc. Hemingway thật chất thì tử tế hơn, đồng thời cũng lạc lõng hơn những gì chúng ta nghĩ. Ông có khiếu hài hước và thường rất dễ xúc động. Từ chân dung những người phụ nữ ông khắc họa, chúng ta chắc chắn thấy được thái độ kỳ thị phụ nữ, nhưng nó cũng phức tạp vì bên cạnh đó còn xen lẫn khao khát và những mối kinh hoàng. Rất thường xuyên trong tác phẩm của Hemingway, phụ nữ là những nhân vật có sắc thái nhất. Đáng chú ý nhất trong sự nghiệp văn chương của mình, cùng với các đồng hương Herman Melville và Emily Dickinson, tác phẩm của Hemingway rõ ràng là có mang tính đa dạng tính dục, nhưng phần lớn độc giả của ông không cảm nhận được điều đó.
Việc Hemingway được miêu tả như một kẻ lăng nhăng cũng như các cuộc hôn nhân đổ vỡ đã khiến nhiều độc giả queer không tìm đến các tác phẩm của ông. Trên thực tế, đa dạng tính dục trong tác phẩm của Hemingway đã được che giấu đi: ông khơi lên nhưng lại dập tắt, ông tự bào chữa cho mình, ông nuôi dưỡng sự kỳ thị đồng tính thông qua lời văn. Văn học không dị tính thì không xa lạ gì đối với lối viết ngụy trang ấy. Melville và Carson McCullers đã viết về đề tài này bằng cách không trực tiếp nêu ra nhưng rất dễ thấy đối với một số nhóm độc giả. Việc lảng tránh nội dung đa dạng tính dục và buộc phải tuân theo các quy ước ngầm đôi khi là lựa chọn duy nhất cho các nhà văn khi họ không muốn hoặc không thể thừa nhận chủ đề đa dạng tính dục trong tác phẩm của mình.
Không thể phủ nhận việc Hemingway kỳ thị người đồng tính — trong Hội hè miên man (A Moveable Feast), ông đã đề cập đến đồng tính luyến ái nhưng cách viết của ông đã làm mọi thứ phức tạp thêm. Ham muốn đồng tính và nỗi sợ về ham muốn đó đan xen vào nhau. Ông đã viết về F. Scott Fitzgerald, “bờ môi thon dài thanh tú đậm chất Ireland ấy sẽ rất đẹp nếu nó thuộc về một cô gái. Bờ môi ấy khiến bạn lo lắng, và nếu bạn thật sự hiểu anh ấy, bạn sẽ càng lo lắng hơn.”
Trên hết thảy, tính dục đa dạng của Hemingway gắn liền với phụ nữ. Sự hiểu biết và cách thể hiện của ông về nó được hình thành thông qua phụ nữ. Tác phẩm của ông có sử dụng các tác phẩm độc lập, vở kịch về giới tính, và gắn sự hấp dẫn về thể xác cũng như tình cảm lãng mạn của ông đối với nam giới nhưng sau đó lại quay về phụ nữ. Điều này không làm loãng đi thiên hướng tính dục mới mẻ này trong tác phẩm của ông; thay vào đó, bằng cách lấy phụ nữ làm trung tâm, ông đã đa dạng tính dục hoá các nhân vật nam chính của mình và cả những phụ nữ mà họ thu hút.
Sức hấp dẫn nam tính của Hemingway một phần xuất phát từ con mắt tinh tường của ông đối với động lực học của nam giới khi yêu. Nhưng điều khiến những tác phẩm viết về tình yêu dị tính của ông không được nhiều người chú ý là mối rung cảm tình yêu và tình dục thể hiện rõ ràng được khắc họa trong các nhân vật nam khác. Ví dụ như người bạn cùng phòng “đẹp mã” trong A Farewell To Arms (Giã từ vũ khí), Trung úy Rinaldi, người mang đến bầu không khí vui tươi giữa cuộc chiến khốc liệt. Từ thời điểm Rinaldi xuất hiện lần đầu, khi anh thức dậy để choàng tay qua cổ và hôn nam chính, hai người tiến lại gần, trêu chọc nhau rồi lại giật ra; hoặc khi rèm cửa đóng lại để lại cho họ không gian yên tĩnh riêng tư. Ngay cả khi nói về cô người yêu của Henry, Catherine Barkley, cả hai đều có vẻ tán tỉnh nhau. Hoặc khi Rinaldi đưa Henry về giường ngủ cùng cách nói điềm tĩnh, “Chúc ngủ ngon, chú cún nhỏ bé của anh.”
“Chú cún nhỏ bé” hầu như không được dùng trong một mối quan hệ dị tính khắc kỷ ở thời đó. Trong khi đó, tiểu thuyết của Hemingway chứa đầy những mối quan hệ đầy cảm xúc giữa những người đàn ông, chẳng hạn như nụ hôn chào hỏi của Rinaldi hay việc Bill Gorton và Jake Barnes quây quần bên nhau trong một làng chài ở Pháp, hút thuốc và cùng đọc sách trên giường để giữ ấm trong The Sun also Rises (Mặt trời vẫn mọc). Khi Hemingway quay lưng lại với đàn ông, ông đã có ác ý khi cắt xén họ đi một ít, ví dụ miêu tả Fitzgerald là một kẻ đạo đức giả yếu ớt trong A Moveable Feast (Hội hè miên man). Nhưng cách đối xử của ông với Fitzgerald là kiểu đối xử cay đắng nhưng đến từ một thứ cảm xúc tuyệt vời khó tả. Hemingway đã viết: “Anh ấy hoài nghi, hài hước, vui tính, quyến rũ và đáng mến, ngay cả khi bạn là người luôn cẩn trọng với những người đáng mến.”
Hemingway rất cẩn trọng khi bất kỳ ai đáng mến với mình, và đặc biệt nếu đó là đàn ông — đó là lý do tại sao chúng ta thường thấy ông sử dụng các thủ thuật đánh lạc hướng và tại sao sự hiện diện của phụ nữ trong tác phẩm của ông lại quan trọng đến vậy. Dù bạn có tin cụm từ “Những người Đàn ông không có Đàn bà” hay không, trong văn của Hemingway, các mối quan hệ lãng mạn giữa những người đàn ông hiếm khi đứt quãng. Điều đó thể hiện qua cách Rinaldi nói về Catherine Barkley. Bill Gorton suy đoán về phu nhân Brett Ashley. Mối rung cảm trong The Sun also Rises. Nhưng những người phụ nữ trong tác phẩm của Hemingway không chỉ là “bức bình phong” mà còn đóng vai trò “giải nguy” cho các nhân vật chính.
Ham muốn trong The Sun also Rises là thứ gì đó bất khả thi. Trong tác phẩm, ham muốn là không lành mạnh hoặc thậm chí trái tự nhiên và cơ thể của Brett và Jake không thể đáp ứng được điều đó. Nhiều nhà phê bình đã liên kết sự bất lực của Jake với sự tàn lụi của Thế chiến thứ nhất. Đằng sau vui thú và niềm hoan hỉ, các nhân vật đang quay cuồng và dần bị chiến tranh hủy hoại. Nhưng sự bất lực của Jake cũng song hành với tình dục bị cấm đoán, tức tình dục không bao giờ được giải tỏa. Và đây cũng là một cơ sở rõ ràng cho tình yêu đa dạng tính dục, cả về thể xác lẫn nội tâm.
Các nhân vật không bao giờ đề cập đến nỗi đau của Jake mà chỉ xoay quanh về “chấn thương chiến tranh” của anh, và giữa Brett và Jake là một hố sâu im lặng. Nếu sự bất lực của Jake là một phép ẩn dụ cho tổn thương xã hội, thì cũng dễ hiểu nó cũng là một trong những định kiến xã hội. Jake và Brett muốn ân ái và ở bên nhau nhưng họ không được phép. Đây là một mối tình với tâm tư giấu kín, nó hiếm khi được Brett và Jake nhắc đến với bất kỳ ai khác, điều này khiến The Sun also Rises trở thành tác phẩm văn học về đồng tính. Phu nhân Brett, từng trải qua tổn thương trước đó, cũng mắc kẹt trong kiểu tình yêu này như Jake.
Trong Garden of Eden xuất bản sau đó, thứ tình cảm “không truyền thống” càng rõ ràng hơn. Cuốn tiểu thuyết kể về cặp vợ chồng mới cưới David và Catherine Bourne trong tuần trăng mật kéo dài ở châu Âu, họ dành cả ngày để ăn, uống, bơi lội và quan hệ tình dục. “Và rồi Catherine nghĩ ra một “điều bất ngờ nguy hiểm nhưng thật tuyệt vời”: cô cắt tóc ngắn.“
Tình dục trong tiểu thuyết không giống như tình dục trong đời thực: khi Catherine và David chơi đùa với giới tính, họ đang biến đổi, họ đang che giấu những thay đổi trong cơ thể, tình yêu và đa dạng tính dục đằng sau ngôn từ mạnh mẽ của Hemingway. Không thể nhầm lẫn được, cảnh này là mơ tưởng về tình dục đồng tính nam và là mô hình thu nhỏ của những lo lắng, rung cảm và say mê của chính Hemingway. Ông có thể chấp nhận một mối tình đồng tính, nhưng kiên quyết không cho nó vượt qua giới hạn.
Vì không có khả năng tạo ra một chuyện tình lãng mạn đồng tính cởi mở, Hemingway cho phép các nhân vật của mình trở thành phi nhị nguyên giới, giới linh hoạt, nhập vai và đổi vai. Phân cảnh trung tâm với Catherine với tư cách là kiến trúc sư, thể hiện sự đa dạng tính dục qua nhân vật của cô giống như vai của David. Trong cảnh này, cô cũng thể hiện tính dục của mình giống ở phần sau của cuốn tiểu thuyết khi cô ngủ với Marita, một nhân vật nữ khác.
Bí mật khuất sau tính dục đa dạng của Hemingway có thể nằm ở bí mật về Gertrude Stein, Brett Ashley và Catherine Bourne. Chúng ta không cần phải loại bỏ những chân dung khắc họa phụ nữ của Hemingway để cảm nhận đa dạng tính dục của ông. Và Hemingway không chỉ quan tâm đến phụ nữ với tư cách là những nhân vật phản chiếu của trường phái độc lập hay theo trường phái Freud, mà còn là những người phụ nữ không dị tính theo đúng nghĩa của họ. Chính điều này đã làm cho văn của Hemingway không chỉ thể hiện đa dạng tính dục mà còn nhấn mạnh vào đồng tính. Những người phụ nữ đa dạng tính dục đóng vai trò chủ chốt trong các tác phẩm của ông, và Hemingway bị họ cuốn hút.
Nỗi băn khoăn và mối hiểm nguy ám ảnh các tác phẩm của Hemingway không loại trừ ông khỏi đa dạng tính dục; trên thực tế, nó tạo thành sợi dây liên kết thành hình mọi nỗi tức tối.
Chú thích
Lược dịch từ https://lithub.com/the-queerness-of-ernest-hemingway/