Một nghiên cứu được thực hiện ở Hà Lan đã phát hiện ra rằng việc học từ mới của một ngoại ngữ có thể cản trở việc nhớ lại các từ của một ngoại ngữ khác đã học trước đó. Nghiên cứu cho thấy những người nói tiếng Hà Lan bản xứ đọc bản dịch tiếng Tây Ban Nha cho các từ tiếng Anh mà họ đã biết sẽ gặp khó khăn hơn trong việc nhớ lại những từ tiếng Anh đó sau này. Bài báo được đăng trên Quarterly Journal of Experimental Psychology.
Hầu hết chúng ta đều từng cảm thấy khó nhớ lại những thông tin đã cũ khi thu nạp thông tin mới. Hiện tượng này được gọi là retroactive inhibition (*), nôm na là nhớ mới quên cũ. Retroactive inhibition hoạt động bằng cách can thiệp vào quá trình củng cố trí nhớ. Khi thông tin mới được học, nó có thể phá vỡ sự ổn định và tích hợp thông tin đã học vào trí nhớ dài hạn.
Sự gián đoạn này xảy ra do não có nguồn lực hạn chế để xử lý và lưu trữ thông tin, và thông tin mới cạnh tranh với thông tin cũ để có được những nguồn lực này. Kết quả là việc nhớ lại những thông tin trước đó trở nên khó khăn hơn, dẫn đến hiệu suất ghi nhớ đối với thông tin đó suy giảm.
Nghiên cứu đã chỉ ra rằng kiến thức về các ngoại ngữ khác nhau có tính cạnh tranh với nhau. Do đó, khi một người nói nhiều ngoại ngữ muốn nhớ lại một từ cho một đối tượng cụ thể trong một ngôn ngữ cụ thể, điều thường xảy ra là họ sẽ nhớ lại một từ ở một ngôn ngữ khác. Trong một số trường hợp, người đó có thể không nhớ được từ đó bằng ngôn ngữ mong muốn, đặc biệt là khi người đó lâu rồi không sử dụng ngôn ngữ đó.
Tác giả nghiên cứu Anne Mickan và đồng nghiệp muốn điều tra xem liệu việc học ngôn ngữ mới có cản trở việc tiếp cận từ vựng của ngôn ngữ đã được học và củng cố tốt trước đó hay không, và nếu có thì trong hoàn cảnh nào. Họ đã tiến hành hai thí nghiệm.
Trong thí nghiệm đầu tiên, 31 người nói tiếng Hà Lan bản xứ đã tham gia. Tất cả những người này đều sử dụng tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai và không có kiến thức trước về tiếng Tây Ban Nha. Đầu tiên, họ hoàn thành bài kiểm tra từ vựng để xác nhận mức độ thông thạo của mình với một số từ tiếng Anh nhất định. Sau đó, họ học bản dịch tiếng Tây Ban Nha cho một nửa số từ tiếng Anh này, việc này có khả năng tạo ra sự can thiệp vào trí nhớ của họ về các từ tiếng Anh. Sau đó, các nhà nghiên cứu đánh giá xem người tham gia có thể nhớ lại các từ tiếng Anh nhanh chóng và chính xác đến mức nào.
Thí nghiệm thứ hai được thực hiện trên 86 người Hà Lan bản xứ chưa tham gia thí nghiệm đầu tiên. Tất cả đều cho biết tiếng Anh là ngoại ngữ chính và được sử dụng thường xuyên nhất, và họ không biết gì về tiếng Tây Ban Nha. Thí nghiệm này tương tự thí nghiệm đầu tiên, chỉ khác ở chỗ bài kiểm tra từ vựng tiếng Anh đầu tiên được tiến hành một ngày trước khi những người tham gia học bản dịch tiếng Tây Ban Nha.
Sau buổi học tiếng Tây Ban Nha, những người tham gia được chia thành hai nhóm: một nhóm làm bài kiểm tra tiếng Anh thứ hai trong cùng ngày, nhóm còn lại làm bài kiểm tra sau đó một ngày. Điều này cho phép các nhà nghiên cứu đánh giá tác động của việc củng cố kiến thức sau một đêm. Bài kiểm tra bổ sung đánh giá khả năng tiếp thu từ vựng tiếng Tây Ban Nha của người tham gia.
Kết quả thí nghiệm đầu tiên chỉ ra rằng việc học từ vựng tiếng Tây Ban Nha không ảnh hưởng đến độ chính xác của việc nhớ lại từ tiếng Anh; những người tham gia đều có độ chính xác như nhau bất kể họ có học bản dịch tiếng Tây Ban Nha hay không. Tuy nhiên, họ nhớ lại những từ tiếng Anh mà họ không được học từ bản dịch tiếng Tây Ban Nha nhanh hơn.
Trong thí nghiệm thứ hai, các nhà nghiên cứu quan sát thấy các hiệu ứng giao thoa ảnh hưởng đến cả độ chính xác và tốc độ ghi nhớ các từ tiếng Anh. Những người tham gia nhớ lại các từ tiếng Anh mà họ chưa học từ bản dịch tiếng Tây Ban Nha chính xác hơn và nhanh hơn.
Điều đáng nói là nhóm có thêm một ngày để củng cố việc học tiếng Tây Ban Nha cho thấy sự khác biệt lớn hơn về độ chính xác trong việc nhớ lại từ và có phản ứng tăng tốc rõ rệt hơn trong bài kiểm tra từ vựng tiếng Anh, đặc biệt là đối với các từ không có bản dịch tiếng Tây Ban Nha.
Các tác giả nghiên cứu kết luận: “Nghiên cứu này cung cấp bằng chứng thực nghiệm đầu tiên về tác động bất lợi mà việc học từ vựng từ một ngôn ngữ mới có thể gây ra đối với việc ghi nhớ từ vựng từ các ngoại ngữ đã học trước đó”.
“Do đó, những người đa ngôn ngữ không sai khi quan niệm rằng việc học thêm một ngôn ngữ, ít nhất là trong giai đoạn đầu học ngôn ngữ mới, sẽ cản trở việc tiếp cận các ngoại ngữ khác, ngay cả khi những ngôn ngữ đó đã được học từ lâu và đã thành thạo rồi. Hơn nữa, kết quả của chúng tôi cho thấy những hiệu ứng này xuất hiện ngay lập tức và không phụ thuộc nhiều vào thời gian củng cố các từ vựng của ngôn ngữ mới học.”
Nghiên cứu làm sáng tỏ retroactive inhibition ảnh hưởng đến việc học ngôn ngữ như thế nào. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nghiên cứu chỉ được thực hiện trên một số lượng nhỏ từ vựng được học lần đầu và có thời gian rất gần với thời điểm học. Hiệu quả lâu dài của việc học ngôn ngữ mới có thể không giống nhau.
(*) Retroactive inhibition: hiện tượng suy giảm khả năng ghi nhớ kiến thức khi có kiến thức mới được dung nạp vào, đặc biệt khi cách dung nạp của hai lần học giống nhau.
Lược dịch từ bài phân tích ở Psycho Post:
Learning a new language makes it harder to remember previously learned foreign languages
Bài nghiên cứu gốc: “New in, old out: Does learning a new language make you forget previously learned foreign languages?”, viết bởi Anne Mickan, Ekaterina Slesareva, James M. McQueen, và Kristin Lemhöfer.